Photo: Mark Anderson · CC BY-SA 2.0
شیرابهی سیلو و رواناب دامداری؛ چرا کف آب‌بند و مخزن جمع‌آوری لازم است
وقتی علوفه‌ی خیس در سیلو فشرده می‌شود، مایعی قهوه‌ای و ترش از آن بیرون می‌زند: شیرابهی سیلو. این مایع اسیدی و سرشار از قند و مواد آلی است. در بسیاری از دامداری‌ها شیرابهی سیلو و آب باران آلوده به کود از محوطه، بدون هیچ مهاری به زمین و جوی‌های اطراف می‌رود.
چرا این‌قدر خطرناک است؟
پژوهش Stekar (۱۹۹۸) در اسلوونی و پژوهش Stephens و همکاران (۱۹۹۷) در بریتانیا نشان داده‌اند که شیرابهی سیلو بار آلی بسیار بالایی دارد. وقتی به آب برسد، باکتری‌ها برای تجزیه‌ی آن اکسیژن آب را مصرف می‌کنند و ماهی و آبزیان خفه می‌شوند. اسیدیته‌ی آن به بتن معمولی هم آسیب می‌زند.
بریتانیا چه قانونی دارد؟
انگلستان قانون مشخصی با نام مقررات کنترل آلودگی سیلو، کود مایع و سوخت کشاورزی (SSAFO، ۲۰۱۰) دارد. مهم‌ترین الزامات آن:
- کف سیلو باید نفوذناپذیر باشد و شیرابه را به کانال و مخزن جمع‌آوری هدایت کند.
- مخزن شیرابه و کود مایع باید ظرفیت کافی داشته باشد و در برابر خوردگی مقاوم باشد.
- سیلو و مخزن باید فاصله‌ی مشخصی از آبراهه‌ها و زهکش‌ها داشته باشند.
- سازه‌ها باید برای عمر مشخصی بدون نگهداری اساسی طراحی شوند.
در سطح اتحادیه‌ی اروپا هم دستورالعمل نیترات کشورها را به کنترل این نوع آلودگی ملزم کرده است.
عکس: Michael Garlick — CC BY-SA 2.0، ویکی‌مدیا کامنز
کف آب‌بند؛ بتن به‌تنهایی کافی نیست
بتن معمولی با گذشت زمان در برابر اسید شیرابه فرسوده می‌شود و ترک می‌خورد. راه‌حل‌های رایج:
- بتن مقاوم یا با پوشش محافظ روی سطح.
- ورق ژئوممبران زیر بتن یا آسفالت کف سیلو به‌عنوان لایه‌ی دوم؛ اگر بتن ترک بخورد، شیرابه به خاک نمی‌رسد.
- کانال جمع‌آوری در پایین شیب کف و مخزن یا لاگون آب‌بند برای شیرابه (عایق‌سازی لاگون).
- جداسازی آب باران تمیز از سقف‌ها تا حجم پساب آلوده بی‌دلیل زیاد نشود.
محوطه‌ی دپوی کود
کپه‌ی کود جامد هم با هر بارندگی رواناب سیاه و آلاینده تولید میکند. سکوی بتنی با دیواره‌ی سه‌طرفه، شیب به سمت کانال و ورق آب‌بند زیر آن همان کاری را میکند که برای سیلو گفتیم.
جمع‌بندی
شیرابه و رواناب را باید از جایی که تولید می‌شوند مهار کرد: کف نفوذناپذیر، کانال جمع‌آوری و مخزن آب‌بند. همین مایعات، اگر جمع شوند، کود ارزشمندی برای مزرعه‌اند. برای پوشش خود سیلو، مقاله‌ی فیلم مانع اکسیژن را ببینید.
سؤالات متداول
شیرابهی سیلو چقدر آلاینده است؟
بار آلی آن (BOD) دهها هزار میلیگرم در لیتر است، یعنی صدها برابر فاضلاب خانگی. مقدار کمی از آن اگر به جوی یا رودخانه برسد، اکسیژن آب را مصرف میکند و ماهیها را میکشد.
چطور شیرابهی سیلو را کم کنیم؟
علوفه را با رطوبت مناسب برداشت کنید (پژمرده کردن کوتاه علوفه‌ی خیلی خیس)، و کف شیب‌دار آب‌بند با کانال جمع‌آوری و مخزن بسازید. شیرابهی جمع‌شده را می‌شود رقیق و به‌عنوان کود روی زمین پخش کرد.
منابع
این مقاله با استفاده از یافته‌های منابع زیر، برای شرایط ایران نوشته شده است.
- The Water Resources (Control of Pollution) (Silage, Slurry and Agricultural Fuel Oil) (England) Regulations 2010 — legislation.gov.uk
- Stekar (1998) — Silage effluent and water pollution, Acta agriculturae Slovenica
- Stephens et al. (1997) — Detection of silage effluent pollution in river water using biosensors, Water Research
- Council Directive 91/676/EEC (Nitrates Directive) — EUR-Lex
این مقاله چقدر به کارتان آمد؟
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده است. تجربه‌ی خودتان را بنویسید.
مطالب مرتبط
عایق‌سازی انبار سیب‌زمینی و پیاز؛ دمای پایدار، تعریق کمتر، ضایعات کمتر
انبار بی‌عایق در زمستان یخ می‌زند و در پاییز گرم می‌شود و روی غده‌ها عرق می‌نشیند. پژوهش‌ه…
پرده‌ی حرارتی گلخانه؛ عایق‌سازی که هزینه‌ی گرمایش را کم میکند
گلخانه‌داران هلندی با پرده‌های حرارتی شبانه بخش مهمی از مصرف انرژی را صرفه‌جویی می‌کنند. پ…
ذخیره‌ی آب شرب دام در استخر و مخزن پوشش‌دار؛ کیفیت آب، سلامت دام
آب کافی و سالم یکی از ارزان‌ترین راه‌های افزایش تولید شیر و گوشت است. مخزن و استخر آب شرب …