عایق‌سازی سیلو با فیلم مانع اکسیژن؛ پوسیدگی کمتر و علوفه‌ی بهتر

سیلاژ ذرت ستون خوراک گاوداری‌های شیری ایران است. اما در بسیاری از سیلوهای ترانشه‌ای، ده‌ها سانتی‌متر لایه‌ی رویی و کناره‌ها کپک می‌زند و دور ریخته می‌شود یا بدتر از آن به دام خورانده می‌شود. علت اصلی ساده است: اکسیژن. سیلو هم مثل استخر یک «عایق‌سازی» لازم دارد؛ این بار عایق در برابر هوا.

مشکل از کجاست؟

تخمیر سیلاژ بی‌هوازی است. اکسیژنی که از راه نایلون، درزها و لبه‌ها وارد شود، به مخمرها و کپک‌ها فرصت رشد می‌دهد. نتیجه، تلفات ماده‌ی خشک، گرم شدن سیلو و افت کیفیت خوراک است. کپک‌ها ممکن است مایکوتوکسین هم تولید کنند.

پژوهش‌های اروپایی

• ایتالیا (دانشگاه تورین): گروه Giorgio Borreani و Ernesto Tabacco سال‌ها فیلم‌های مانع اکسیژن را در سیلوهای واقعی مزرعه آزمایش کرده‌اند. در مطالعه‌ی ۲۰۰۷ و مطالعه‌ی ۲۰۱۴ آن‌ها در Journal of Dairy Science، فیلم‌های مانع اکسیژن کیفیت سیلاژ لایه‌ی رویی را بهتر و تلفات و کپک‌زدگی را کمتر کردند.
• بریتانیا: Wilkinson و Fenlon (۲۰۱۴) در یک فراتحلیل در مجله‌ی Grass and Forage Science نتایج پژوهش‌های مختلف را کنار هم گذاشتند. نتیجه: فیلم مانع اکسیژن در مقایسه با پلی‌اتیلن معمولی، تلفات نگهداری را کاهش و پایداری هوازی سیلاژ را افزایش می‌دهد.
• مجارستان: Orosz و همکاران (۲۰۱۳) هم وضعیت میکروبی بهتری را در سیلاژ ذرت با فیلم مانع اکسیژن گزارش کردند.

عکس: Russel Wills — CC BY-SA 2.0، ویکی‌مدیا کامنز

پوشش استاندارد سیلوی ترانشه‌ای

1. فیلم دیواره: پیش از پر کردن، روی دیواره‌های بتنی یک ورق بکشید که بعداً روی علوفه برگردد؛ لبه‌ها بیشترین کپک را دارند.
2. فیلم نازک مانع اکسیژن: مستقیم روی سطح علوفه و چسبیده به آن.
3. ورق محافظ ضخیم‌تر: روی فیلم نازک، برای مقاومت در برابر آفتاب، پرنده و تگرگ.
4. وزنه: لاستیک‌هایی که به هم بچسبند، یا کیسه‌های شن پشت سر هم در لبه‌ها و درزها.
5. سرعت: سیلو را در یک یا دو روز پر، فشرده و بسته کنید.

ارتباط با ژئوممبران

کف سیلوی ترانشه‌ای باید آب‌بند باشد تا شیرابه‌ی سیلو به خاک نرود؛ این موضوع را در مقاله‌ی شیرابه‌ی سیلو و رواناب دامداری توضیح داده‌ایم.

جمع‌بندی

هزینه‌ی فیلم بهتر در مقایسه با ارزش علوفه‌ای که دور ریخته می‌شود ناچیز است. پوشش دولایه، وزنه‌گذاری کامل و بستن سریع، سه اصل سیلوی سالم‌اند.