Photo: LBM1948 · CC BY-SA 4.0
کمآبیاری تنظیمشده در باغ؛ آب کمتر در زمان درست
درخت میوه در طول سال به یک اندازه به آب حساس نیست. در بعضی مراحل، کمبود آب مستقیم به کاهش محصول تبدیل میشود؛ در مراحل دیگر، درخت کمی تنش را بدون ضرر جدی تحمل می‌کند و حتی رشد رویشی اضافه‌اش کنترل میشود. کمآبیاری تنظیمشده (RDI) دقیقاً روی همین تفاوت بنا شده است.
پژوهش‌ها در زیتون چه نشان داده‌اند؟
پژوهشگران اسپانیایی (دانشگاه سویا) راهبردهای مختلف کمآبیاری را در باغ‌های پرتراکم زیتون آزمایش کردند تا تعادلی بین صرفه‌جویی آب، رشد درخت و تولید روغن پیدا کنند. بهترین تیمار:
- مصرف سالانه‌ی حدود ۱۳۶۶ مترمکعب در هکتار؛
- یعنی حدود ۷۲ درصد صرفه‌جویی آب نسبت به آبیاری کامل؛
- با حدود ۲۶ درصد کاهش عملکرد روغن.
در پژوهش دیگری، تنظیم آبیاری بر اساس اندازه‌گیری پیوسته‌ی نوسان قطر تنه به‌طور میانگین حدود ۳۱ درصد صرفه‌جویی آب داشت، بدون تغییر در شاخص‌های تولید و رشد.
همین پژوهش‌ها هشدار می‌دهند که تنش شدید عملکرد را آن‌قدر کم می‌کند که صرفه‌جویی آب آن را جبران نمی‌کند. کلید، تنش متوسط در زمان درست است.
مراحل حساس و کمحساس (راهنمای کلی)
| مرحله | حساسیت به کم‌آبی |
|---|---|
| گلدهی و تشکیل میوه | بالا؛ آب کامل |
| رشد سریع اولیه‌ی میوه | بالا |
| سخت شدن هسته (در میوه‌های هسته‌دار و زیتون) | کم؛ مناسب کمآبیاری |
| پر شدن نهایی میوه / تجمع روغن | متوسط تا بالا |
| پس از برداشت | کم؛ ولی نه تنش شدید (جوانه‌ی سال بعد) |
برای پسته، مقاله‌ی پسته و کم‌آبی را ببینید.
اجرا در باغ ایرانی
- آبیاری تحت‌فشار: بدون قطره‌ای یا بابلر، کنترل حجم آب ممکن نیست.
- کنتور آب روی خط اصلی: باید بدانید چقدر می‌دهید.
- پایش وضعیت درخت: ساده‌ترین شروع سنسور رطوبت خاک است؛ حرفه‌ای‌تر، محفظه‌ی فشار برای پتانسیل آب ساقه.
- قطعه‌ی مقایسه: یک ردیف را با آبیاری معمول نگه دارید و عملکرد و کیفیت را مقایسه کنید.
- سال به سال: اثر کمآبیاری روی جوانه‌ی گل سال بعد را هم بسنجید.
آبی که صرفه‌جویی شد کجا برود؟
آب صرفه‌جویی‌شده در مراحل کمحساس، اگر در استخر ذخیره نگه داشته شود، دقیقاً در مراحل حساس (گلدهی و رشد میوه) که آب چاه معمولاً کم می‌آید، به کار می‌آید.
جمع‌بندی
کمآبیاری تنظیمشده یعنی آب را از جایی برداریم که کمترین ضرر را دارد و به جایی بدهیم که بیشترین سود را دارد. با اندازه‌گیری شروع کنید، نه با حدس.
سؤالات متداول
کمآبیاری تنظیمشده با کمآبیاری معمولی چه فرقی دارد؟
در کمآبیاری معمولی آب در کل فصل یکنواخت کم میشود. در کمآبیاری تنظیمشده آب فقط در مراحل کمحساس کم میشود و در مراحل حساس (گلدهی، تشکیل و رشد سریع میوه) آب کامل داده میشود.
این روش برای باغ‌های غرقابی هم قابل اجراست؟
اجرای دقیق آن با آبیاری غرقابی سخت است، چون کنترل حجم آب ممکن نیست. ابتدا تبدیل به آبیاری قطره‌ای یا تحت‌فشار لازم است.
منابع
این مقاله با استفاده از یافته‌های منابع زیر، برای شرایط ایران نوشته شده است.
این مقاله چقدر به کارتان آمد؟
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده است. تجربه‌ی خودتان را بنویسید.
مطالب مرتبط
بیمه‌ی شاخصی و مدیریت ریسک اقلیمی؛ وقتی پرداخت خسارت به عدد هواشناسی گره می‌خورد
بیمه‌ی شاخصی به‌جای ارزیابی خسارت مزرعه به مزرعه، بر اساس داده‌ی بارش یا دما پرداخت می‌کند…
تعاونی و فروش مستقیم؛ کشاورزان اروپایی چطور سهم بیشتری از قیمت را برمی‌دارند
زنجیره‌های کوتاه تأمین در اروپا به کشاورزان کمک کرده سهم بیشتری از قیمت نهایی را نگه دارند…
انرژی خورشیدی فراتر از پمپ؛ خشک‌کن و سردخانه‌ی خورشیدی در مزرعه
خشک‌کن و سردخانه‌ی خورشیدی کوچک می‌توانند ضایعات را کم کنند و محصول ارزان را به محصول گران…