کنترل کیفیت ساخت (CQA) در پروژه‌ی ژئوممبران؛ از نقشه‌ی پانل تا گزارش نهایی

بهترین ورق دنیا هم اگر روی بستر سنگلاخی پهن شود یا با جوش ناقص بسته شود، نشت می‌کند. به همین دلیل در پروژه‌های جدی، تضمین کیفیت در دو مرحله تعریف می‌شود: در کارخانه (MQA) و در کارگاه (CQA). انجمن مهندسان عمران آمریکا (ASCE) در کتاب «تأسیسات نگهداری پسماند» مفاهیم این دو را به‌تفصیل شرح داده است.

چرا CQA؟

Giroud و Bonaparte (۱۹۸۹) در محاسبات نشت، تعداد سوراخ‌های ورق را به کیفیت نصب و نظارت گره زدند: پروژه‌ای با CQA خوب سوراخ‌های بسیار کمتری دارد. Rowe (۲۰۰۵) هم یادآوری می‌کند که عملکرد بلندمدت لاینر به کیفیت ساخت وابسته است. خلاصه: نظارت مستقل هزینه نیست؛ کاهش ریسک است.

اجزای برنامه‌ی CQA

۱. پیش از نصب

• بررسی گواهی‌های کارخانه (MQA) هر بچ: ضخامت، چگالی، کشش، دوده، OIT، ترک تنشی (مشخصات GRI-GM13).
• آزمون تأییدی نمونه از رول‌های رسیده در آزمایشگاه مستقل.
• تحویل بستر: صاف، کوبیده، بدون سنگ و ریشه (آماده‌سازی بستر).

۲. در حین نصب

• نقشه‌ی پانل‌ها: هر قطعه ورق با شماره‌ی رول و موقعیت.
• جوش آزمایشی در شروع هر نوبت کاری و با هر دستگاه، و آزمون کشش آن در محل (پارامترهای جوش).
• آزمون غیرمخرب همه‌ی درزها: آزمون فشار هوا برای جوش دوخط، جعبه‌ی خلأ یا جرقه برای جوش اکستروژن.
• آزمون مخرب: بریدن نمونه از درزها در فواصل مشخص و آزمون برش و جداشدگی (تست‌های کنترل کیفیت درز).
• ثبت و تعمیر هر عیب با شماره‌ی وصله.

عکس: U.S. Department of Energy from United States — Public domain، ویکی‌مدیا کامنز

۳. پس از نصب

• بازرسی چشمی کامل سطح ورق.
• نشت‌یابی الکتریکی در پروژه‌های حساس. Ng و همکاران (۲۰۱۶) نشان دادند که ورق‌های رسانا (با لایه‌ی رسانای رویی یا زیرین) نشت‌یابی پس از نصب را آسان‌تر و کامل‌تر می‌کنند (نشت‌یابی در استخر).
• نقشه‌ی چون‌ساخت و گزارش نهایی CQA.

در قرارداد نصب چه بنویسیم؟

1. مشخصات ورق با اعداد و روش آزمون، نه فقط «ورق درجه یک».
2. تعهد به برنامه‌ی آزمون: آزمون فشار هوای همه‌ی درزها، تعداد آزمون مخرب، جعبه‌ی خلأ برای وصله‌ها.
3. حق نظارت مستقل کارفرما و دسترسی به همه‌ی مستندات.
4. تحویل مستندات: گواهی‌های بچ، نقشه‌ی پانل، گزارش جوش‌ها و آزمون‌ها، عکس‌ها.
5. ضمانت: جدا برای مواد (از سازنده) و برای اجرا (از نصاب)، با مدت و شرایط روشن.
6. شرایط جوی مجاز برای نصب و جوش.

جمع‌بندی

CQA یعنی هر متر از ورق و هر سانتی‌متر از درز مستند و آزمایش شده باشد. برای یک استخر کشاورزی هم نسخه‌ی ساده‌ی آن تفاوت بزرگی ایجاد می‌کند. نصاب‌هایی که با این برنامه کار می‌کنند را در فهرست تولیدکنندگان و نصابان تأییدشده پیدا کنید.