نشت‌یابی در استخر ژئوممبرانی پرشده؛ از آزمون ساده‌ی افت سطح تا روش الکتریکی

استخری که سال‌ها بی‌دردسر کار کرده، ناگهان سریع‌تر خالی می‌شود. اولین سؤال این است که آیا واقعاً نشت دارد یا تبخیر تابستان است، و اگر نشت دارد، کجا؟ خالی کردن کامل یک استخر چند هزار مترمکعبی در وسط فصل آبیاری گران و پرریسک است؛ پس پیش از هر کاری باید نشت را تأیید و محل آن را محدود کرد.

گام ۱: آیا واقعاً نشت دارد؟

همان آزمون ساده‌ای که در مقاله‌ی نشت استخر خاکی گفتیم: ورود و خروج آب را ببندید، افت سطح را در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اندازه بگیرید و با افت آب یک تشت کنار استخر مقایسه کنید. اگر افت استخر به‌طور محسوسی بیشتر از تشت است، نشت دارید.

گام ۲: نشت در کدام ارتفاع است؟

اجازه دهید سطح آب پایین برود و افت روزانه را یادداشت کنید. اگر افت در یک ارتفاع خاص ناگهان متوقف شود، احتمالاً سوراخ در همان تراز روی دیواره است. اگر هیچ‌وقت متوقف نشود، احتمالاً سوراخ در کف یا نزدیک لوله‌های ورودی و خروجی است.

گام ۳: بازرسی چشمی

• محل عبور لوله‌ها از ورق، رایج‌ترین محل نشت.
• درزهای جوش، به‌ویژه گوشه‌ها و محل تلاقی سه درز.
• لبه‌ی بالای ورق و ترانشه‌ی مهاری.
• محل‌هایی که ابزار، سنگ یا دام روی ورق رفته است.
• حباب یا برآمدگی زیر ورق: نشانه‌ی گاز یا آب زیر ورق است. Doerge و همکاران (۲۰۱۳) این پدیده را از علل مهم خرابی ورق در استخرهای کشاورزی می‌دانند.

عکس: Marilyn475 — Public domain، ویکی‌مدیا کامنز

گام ۴: روش‌های پیشرفته

نشت‌یابی الکتریکی

ورق پلاستیکی عایق برق است. در روش نشت‌یابی الکتریکی، بین آب داخل استخر و زمین زیر ورق ولتاژ ضعیفی برقرار می‌شود. جریان فقط از سوراخ‌ها عبور می‌کند و متخصص با یک حسگر شناور یا قابل حمل محل آن را پیدا می‌کند. استانداردهای بین‌المللی ASTM این روش‌ها را تعریف کرده‌اند و در پروژه‌های حساس اروپایی، از جمله محل‌های دفن پسماند، به‌طور گسترده استفاده می‌شود. این روش حتی سوراخ‌های بسیار کوچک را هم پیدا می‌کند.

غواص یا ردیاب رنگی

در آب زلال، غواص با تزریق کمی رنگ خوراکی نزدیک ورق می‌بیند که رنگ به کدام نقطه کشیده می‌شود.

گام ۵: تعمیر

• موقت: وصله‌ی چسبی یا نوار مخصوص زیر آب.
• دائمی: خالی کردن تا زیر محل سوراخ، خشک و تمیز کردن و جوش وصله‌ی هم‌جنس (نگهداری و تعمیر ژئوممبران).

پیشگیری بهتر از نشت‌یابی است

کتاب Müller از مؤسسه‌ی BAM آلمان بر یک اصل تأکید می‌کند: کیفیت مواد، نصب و کنترل کیفیت درزها در زمان ساخت، مهم‌ترین عامل دوام بلندمدت است. تست درزها در زمان نصب (تست‌های کنترل کیفیت) و ژئوتکستایل محافظ زیر ورق، بیشتر نشت‌ها را از اول منتفی می‌کند.

جمع‌بندی

پیش از خالی کردن استخر، نشت را با آزمون ساده تأیید کنید، با پایین آمدن سطح آب ارتفاع آن را پیدا کنید و نقاط حساس را بازرسی کنید. برای استخرهای بزرگ، هزینه‌ی نشت‌یابی الکتریکی از خالی کردن و جست‌وجوی کورکورانه کمتر است.