عبور لوله از ورق ژئوممبران؛ بوت لوله، فلنج و رایج‌ترین محل نشت

ورق ژئوممبران به‌خودی‌خود عملاً نفوذناپذیر است؛ نشت تقریباً همیشه از نقاط ناپیوستگی رخ می‌دهد: درزها، سوراخ‌ها و جزئیات (Details). در میان جزئیات، محل عبور لوله‌ها از ورق شاید پرخطرترین باشد: لوله‌ی ورودی، خروجی، سرریز و تخلیه.

چرا این نقطه مشکل‌ساز است؟

• هندسه‌ی پیچیده: ورق تخت باید دور یک استوانه آب‌بند شود.
• جوش دستی: این قسمت با جوش اکستروژن دستی انجام می‌شود که کیفیتش به مهارت جوشکار وابسته است.
• حرکت نسبی: لوله و خاک اطرافش ممکن است نشست کنند یا با دما حرکت کنند و به اتصال کشش وارد کنند.
• جنس متفاوت: لوله ممکن است فلزی یا PVC باشد که به ورق جوش نمی‌خورد.
• فشار آب در کف استخر بیشترین مقدار را دارد.

Giroud و Bonaparte (۱۹۸۹) در تحلیل کلاسیک نشت از لاینرهای ژئوممبرانی نشان دادند که حتی یک سوراخ کوچک زیر ارتفاع آب زیاد، نشت قابل‌توجهی ایجاد می‌کند. جزئیات کف استخر دقیقاً در همین شرایط قرار دارند. Doerge و همکاران (۲۰۱۳) هم در بررسی خرابی لاینرهای استخرهای کشاورزی، جزئیات اجرایی را از نقاط مهم خرابی دانسته‌اند.

عکس: ENERGY.GOV — Public domain، ویکی‌مدیا کامنز

راه‌حل‌های استاندارد

۱. لوله‌ی پلی‌اتیلنی با فلنج کارخانه‌ای

بهترین گزینه: یک قطعه‌ی لوله‌ی HDPE با صفحه‌ی فلنج پهن که در کارخانه به لوله جوش شده است. صفحه‌ی فلنج روی ورق قرار می‌گیرد و دور تا دور با جوش اکستروژن به ورق جوش داده می‌شود. اتصال لوله‌ی اصلی به این قطعه با جوش لب‌به‌لب یا الکتروفیوژن انجام می‌شود (مثل عکس‌های این مقاله).

۲. بوت لوله

یک آستین از جنس همان ورق که در محل یا کارخانه ساخته می‌شود:

• پایه‌ی آن روی ورق اصلی جوش می‌شود.
• آستین روی لوله می‌نشیند و با نوار آب‌بند و دو بست استیل محکم می‌شود.
• برای لوله‌ی پلی‌اتیلنی، انتهای آستین را می‌شود به لوله جوش داد.

۳. اتصال به سازه‌ی بتنی

وقتی لوله از یک دیوار یا حوضچه‌ی بتنی عبور می‌کند، ورق با پروفیل‌های HDPE مدفون در بتن (که هنگام بتن‌ریزی در بتن قرار می‌گیرند) به سازه جوش داده می‌شود یا با تسمه‌ی فولادی و پیچ و نوار آب‌بند مهار می‌شود.

نکته‌های اجرایی

1. خاک زیر لوله را کاملاً کوبیده یا با بتن مگر پر کنید تا لوله نشست نکند.
2. لوله را عمود بر سطح ورق عبور دهید؛ زاویه‌ی تند جزئیات را سخت می‌کند.
3. فاصله‌ی کافی بین لوله‌ها بگذارید تا جوشکار به همه طرف دسترسی داشته باشد.
4. جوش‌های اکستروژن را با آزمون جرقه یا جعبه‌ی خلأ کنترل کنید (تست‌های کنترل کیفیت).
5. سنگ‌زنی پیش از جوش را سبک و دقیق انجام دهید تا شیار ایجاد نشود (ترک تنشی).
6. یک لایه‌ی اضافی ورق (وصله‌ی بزرگ) زیر و دور جزئیات کف به‌عنوان حفاظت دوم بگذارید.

جمع‌بندی

اگر استخر شما نشت دارد، اولین جایی که باید نگاه کنید محل عبور لوله‌هاست (نشت‌یابی در استخر). در طراحی، تعداد عبورها را کم کنید و برای هر کدام جزئیات استاندارد اجرا کنید.