استانداردهای اروپایی ژئوممبران (EN 13361 و EN 13362)؛ هنگام خرید ورق چه بخواهیم؟

وقتی کشاورز اروپایی برای استخرش ورق می‌خرد، همراه آن یک برگه‌ی مشخصات فنی و یک اظهارنامه‌ی عملکرد با نشان CE می‌گیرد. این برگه نشان می‌دهد ورق طبق استانداردهای اروپایی آزمایش شده است. در ایران چنین الزامی وجود ندارد، اما دانستن این استانداردها به شما کمک می‌کند ورق خوب را از بد تشخیص دهید.

خانواده‌ی استانداردهای EN برای «مانع‌های ژئوسنتتیک»

در اروپا ورق‌های آب‌بند با نام «مانع ژئوسنتتیک» (Geosynthetic Barrier) شناخته می‌شوند و برای هر کاربرد استاندارد جداگانه‌ای دارند:

برای استخر کشاورزی معمولاً EN 13361 و برای کانال EN 13362 ملاک است. اگر استخر کود دامی یا پساب دارید، EN 13492 مرتبط‌تر است.

این استانداردها چه چیزهایی را می‌سنجند؟

استاندارد خودش عدد حداقلی تعیین نمی‌کند؛ بلکه می‌گوید سازنده کدام ویژگی‌ها را با کدام روش آزمون اعلام کند. مهم‌ترین آن‌ها:

• مقاومت کششی و ازدیاد طول؛ ورق باید بدون پاره شدن نشست زمین را تحمل کند.
• مقاومت در برابر سوراخ‌شدن استاتیک؛ اهمیت آن در استخرهایی با بستر سنگلاخی بیشتر است.
• نفوذپذیری در برابر آب؛ اصل کار ورق.
• دوام در برابر هوازدگی (اشعه‌ی UV)؛ برای ورق روباز حیاتی است.
• مقاومت در برابر اکسیداسیون و ترک‌خوردگی تنشی محیطی؛ دو عامل اصلی پیری HDPE.
• مقاومت در برابر ریشه و میکروارگانیسم‌ها.

عکس: Pandu Equator — CC BY-SA 4.0، ویکی‌مدیا کامنز

نقش BAM آلمان

مؤسسه‌ی فدرال تحقیقات و آزمون مواد آلمان (BAM) سال‌ها برای ورق‌های HDPE در کاربردهای حساس مانند محل دفن پسماند گواهی صادر کرده است. کتاب Werner Müller از همین مؤسسه، «HDPE Geomembranes in Geotechnics»، از مراجع اصلی فنی در این زمینه است؛ عکس بالای همین مقاله هم کار ورنر مولر و فوکه زاتهوف است. یکی از پیام‌های اصلی این کتاب این است که دوام ورق بیش از هر چیز به مواد اولیه‌ی تازه، دوده‌ی کافی و پراکندگی خوب آن و بسته‌ی آنتی‌اکسیدان بستگی دارد، نه فقط به ضخامت.

از فروشنده چه بخواهیم؟ (چک‌لیست)

1. برگه‌ی مشخصات فنی با نام روش آزمون هر عدد.
2. درصد دوده (کربن بلک) و نتیجه‌ی آزمون پراکندگی آن.
3. نتیجه‌ی آزمون زمان القای اکسیداسیون (OIT).
4. نتیجه‌ی آزمون ترک‌خوردگی تنشی برای HDPE.
5. ضخامت واقعی در چند نقطه از رول، نه فقط ضخامت اسمی.
6. گواهی استفاده از مواد اولیه‌ی نو و بدون ضایعات بازیافتی.

برای جزئیات بیشتر، مقاله‌ی تشخیص ورق بی‌کیفیت پیش از خرید و راهنمای خرید گام‌به‌گام را ببینید.

جمع‌بندی

لازم نیست ورق شما نشان CE داشته باشد، اما لازم است فروشنده بتواند همان اطلاعاتی را بدهد که در اروپا الزامی است. فروشنده‌ای که برگه‌ی مشخصات ندارد یا از دادن نتیجه‌ی آزمون طفره می‌رود، احتمالاً ورق مناسبی برای استخر شما ندارد. فهرست تولیدکنندگان تأییدشده را ببینید.