بازیافت پلاستیک‌های کشاورزی و ورق‌های مستعمل؛ اروپا با پسماند پلاستیکی مزرعه چه می‌کند؟

کشاورزی امروز بدون پلاستیک تقریباً ممکن نیست: نایلون گلخانه، مالچ، لوله‌ی قطره‌ای، فیلم سیلو، کیسه‌ی کود و البته ورق ژئوممبران استخر. Scarascia-Mugnozza و همکاران (۲۰۱۱) در مروری بر کاربرد پلاستیک در کشاورزی اروپا نشان دادند که این مواد به بخش جدایی‌ناپذیر تولید تبدیل شده‌اند. اما وقتی عمرشان تمام شود چه اتفاقی می‌افتد؟ در بسیاری از روستاها پاسخ تلخ است: سوزاندن یا رها کردن در زمین.

مشکل کجاست؟

• سوزاندن پلاستیک، به‌ویژه PVC، گازهای سمی آزاد می‌کند.
• رها کردن پلاستیک در طبیعت سال‌ها طول می‌کشد تا خرد شود و هرگز کاملاً از بین نمی‌رود.
• مالچ‌های باقی‌مانده در خاک: Steinmetz و همکاران (۲۰۱۶) از دانشگاه کوبلنتس-لاندائو آلمان در مروری مفصل در مجله‌ی Science of the Total Environment پرسیدند آیا کشاورزی با مالچ پلاستیکی «منافع کوتاه‌مدت را با تخریب بلندمدت خاک معامله می‌کند؟» آن‌ها هشدار دادند که تجمع بقایای پلاستیک و میکروپلاستیک در خاک می‌تواند ساختار خاک، حرکت آب و زندگی موجودات خاک را مختل کند.

اروپا چه می‌کند؟

• طرح‌های جمع‌آوری: در فرانسه، ایرلند، آلمان و کشورهای دیگر، طرح‌های ملی پلاستیک کشاورزی را در نقاط مشخص و در زمان‌های مشخص سال از کشاورزان جمع می‌کنند (عکس بالا یکی از همین نقاط جمع‌آوری در فرانسه است). هزینه‌ی آن معمولاً از تولیدکنندگان دریافت می‌شود (مسئولیت گسترده‌ی تولیدکننده).
• گروه تخصصی EIP-AGRI: شبکه‌ی نوآوری کشاورزی اتحادیه‌ی اروپا یک گروه تخصصی برای «کاهش ردپای پلاستیک کشاورزی» تشکیل داد که راهکارهایی مثل طراحی برای بازیافت، جمع‌آوری بهتر و جایگزین‌های زیست‌تخریب‌پذیر را بررسی کرد.
• انجمن APE Europe صنعت پلاستیک کشاورزی را برای جمع‌آوری و بازیافت در کشورهای مختلف هماهنگ می‌کند.

عکس: Øyvind Holmstad — CC BY-SA 4.0، ویکی‌مدیا کامنز

ورق ژئوممبران؛ پلاستیکی با عمر طولانی

در مقایسه با مالچ یک‌ساله، ورق ژئوممبران استخر ۱۵ تا ۳۰ سال یا بیشتر کار می‌کند (عمر مفید ژئوممبران). یعنی برای هر مترمکعب آب ذخیره‌شده، پلاستیک بسیار کمی مصرف می‌شود. هرچه ورق باکیفیت‌تر و نصب بهتر باشد، دیرتر به پسماند تبدیل می‌شود. این خودش مهم‌ترین گام پایداری است.

کارهایی که در مزرعه می‌توان کرد

1. پلاستیک‌ها را جدا و تمیز جمع کنید: پلاستیک تمیز و خشک ارزش بازیافت دارد.
2. ورق کهنه را دوباره مصرف کنید: کف انبار، پوشش کپه‌ی کود، کف کانال‌های کوچک.
3. مالچ را کامل جمع کنید یا در جای مناسب از مالچ زیست‌تخریب‌پذیر استاندارد استفاده کنید (مالچ).
4. هرگز پلاستیک را نسوزانید.
5. از فروشنده بپرسید آیا ورق کهنه را پس می‌گیرد.

جمع‌بندی

پلاستیک در کشاورزی ابزار است، نه زباله؛ تا وقتی که مدیریت شود. خرید ورق بادوام، استفاده‌ی طولانی، جمع‌آوری تمیز و بازیافت، راهی است که اروپا در پیش گرفته و ما هم می‌توانیم از امروز شروع کنیم.